Protestantse Gemeente te Weesp en Driemond

Kerkblad Onderweg

Logo Wij staan vermeld

Aanmelden Nieuwsbrief

door ds. Marnix van der Sijs
 
Corona verandert het leven en dus ook de taal.
We spreken op afstand, soms door mondkapjes, tegen het oog van de camera, of door de telefoon.
We spreken steeds minder van aangezicht tot aangezicht.
En wie alleen woont moet moeite doen om iemand te spreken te krijgen.
Sommigen van ons zoomen, chatten, skypen en videocallen.
Maar altijd zit er een scherm tussen.
In het begin ben je blij dat het zo kan, maar nu, na verloop van tijd is de aardigheid er af.
 
Ik zie een parallel in een gedicht van de Zuid-Afrikaanse Elisabeth Eybers.
Het begint over de eerste taal van een kind waar je een leven lang genoeg aan zou kunnen hebben.
'Rededele' zijn woordsoorten, maar letterlijk genomen is het ook het delen van gedachten.
 
Taalles
Die eerste rededele wat mens leer
vóór drie jaar oud is lewenslank genoeg
om die akuutste nood te formuleer
soos: ek het honger… hou van jou… is moeg.
 
Plots uit die soet ontmoeting weggeruk
het hulle 'n nuwe saamkomplek ontdek
om oor en oor, onnosel van geluk,
toereikend te verduidelik: jy en ek …
 
'n Maand daarna - want tyd bring raad - hanteer
hulle moeiteloos die diggeweefde sin,
die voegwoorde van kunstige verweer
soos: daarenteen… ondanks… desnietemin…
 
(Elisabeth Eybers, 'Versamelde Gedigte,' Human & Rousseau, Tafelberg)
 
Met die eerste taal kom je een heel eind. Maar nu is het anders. Je komt niet meer samen. Er is een nieuw medium: het mobieltje, de desktop, de Ipad.
En dan moet de taal beperkt zijn.
Een 'diggeweefde sin' (dichtgeweefde zin) wordt niet begrepen.

Taal kan ook afstand scheppen. Dat was natuurlijk voor corona ook al het geval. Maar van 'aangezicht tot aangezicht' kon dat sneller gecorrigeerd worden.
In de laatste regel van haar gedicht spreekt Eybers van die 'voegwoorde van kunstige verweer': daarenteen, ondanks en desnietemin.
Maar het zijn geen eens voegwoorden! Ze voegen ook niet samen, maar scheppen juist afstand. Want wat er volgt is een andere mening. De dialoog wordt verlaten en de discussie begint.
 
Het woord 'kunstig' betekent hier: kunstmatig.
 
Taal die verbindt moet je je eigen maken, dat vraagt tijd.
We zullen wel moeten, want het zal nog wel even duren voor de 'soet ontmoeting' terugkomt..
Ja, voor mij is het moeten - ik gedij bij de ontmoeting zonder scherm.
Horen en gehoord worden.
Zien en gezien zijn.
Dat is 'soet.'
 
reageren?
marnixsijs@hotmail.com of tel. 035 6312114
 

Dagtekst Taizé

04 augustus 2020

  • di. 4 augustus
    Jezus zegt: Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt. (Mt 7:1-5)