19 april 2026
Gemeente van Jezus Christus,
Aan het begin van de dienst zagen we een filmpje met Wilfred Kols. Door zijn verhaal moesten we denken aan het verhaal over de vader met twee zonen. Hoe hij vertelt over zijn bezoek aan zijn moeder. Hoe zij al die jaren op hem gewacht heeft. Een ontmoeting waarin het ging over vergeving en los kunnen laten. Ontroerend om dat te horen.
In een interview met Wilfred las ik het volgende. Het gaat over het boek waar hij het ook in het filmpje over heeft: “Ik wist niet wat ik las, ik lees het nog een keer. Ineens hoor ik in die duistere cel een stem in mijn hart zeggen: “Mijn zoon, wat je ook hebt gedaan, hoe je je ook voelt, wat je ook hebt gedaan, ik hou van jou.” Voor Wilfred was dit het keerpunt. “Ik ging er alles aan doen om er anders uit te komen.”
Voor Wilfred kwam de verandering in zijn leven, doordat hij voelde dat er Iemand was die hem verwelkomde. Uit alles wat ik de afgelopen weken van en over gedetineerden heb gelezen is dat niet vanzelfsprekend. Bijna altijd staan mensen met hun oordeel klaar. Niet met open armen.
Toch zijn die open armen het kloppende hart van de gelijkenis die Jezus verteld. Het is de 3e verhaal op rij dat Jezus verteld over de zorg voor dat wat verloren is. Met deze verhalen gaat Jezus in op de kritiek dat hij omgaat met mensen die fouten maken. Van dat soort mensen moet je afstand houden is de mening van veel mensen.
In vers 10 staat dan: ’Zo, zeg ik u, heerst er ook vreugde onder de engelen van God over één zondaar die tot inkeer komt’. Om die boodschap nog een keer te benadrukken vertelt Jezus nog één verhaal, over een vader met 2 zonen.
Talloze kunstwerken zijn er over deze Bijbeltekst gemaakt. Vandaag wil ik deze laten zien van de Franse kunstenaar Michel Ciry. Kijk er maar even rustig naar.
Het is een duidelijk kunstwerk. Het lange verhaal is samengevat in één beeld. Of beter nog, in één gebaar: een omarming. Dat past bij het verhaal, want op het belangrijkste moment is er veel aandacht voor wat de vader doet: Hij ziet zijn zoon, rent op hem af, valt hem om de hals en kust hem. Dingen die je met je hele lichaam doet.
Dat heeft Michel Ciry in beeld gebracht. De fysieke ontmoeting tussen vader en zoon. Een ontmoeting waarbij de handen alles vertellen. Opvallend is dat het gezicht van de vader niet in beeld is gebracht. Misschien wel uit respect voor het feit dat God zelf de vader in het verhaal is. Wat wij wel van hem zien is zijn hand die beschermend op het hoofd van zijn zoon ligt. Een troostend en beschermend gebaar is dat voor mij. Wat we nog meer zien is de zoon die met zijn ogen dicht contact maakt met zijn vader. De hand op de borst van zijn vader maakt contact. Het is een hand die vraagt: hier ben ik, ben jij er voor mij?
Deze ontmoeting is het gevolg van een hele reis die de zoon heeft afgelegd. Eerst heeft hij afstand genomen van zijn thuis. Dat is herkenbaar, want eigenlijk alle kinderen gaan door die fase heen. Een periode van afstand nemen en ontdekken wie je zelf bent. Als gelovige kunnen we ook zo’n periode kennen. Dat we even afstand moeten nemen om te voelen en ervaren wat het geloof eigenlijk voor ons betekent. En God? Die durft ons te laten gaan.
De afstand wordt steeds groter, de zoon gaat ver weg. Totdat er heel beeldend wordt beschreven hoe de zoon diep in de ellende zit. Je kunt nog zo ver gaan, je neemt altijd jezelf mee. Je kan niet bij jezelf wegvluchten.
De verandering begint als de zoon ’bij zichzelf komt’. Hij raapt de stukjes en delen van zijn leven bij elkaar en kijkt eens goed naar alles. Dan beseft hij wat eigenlijk het belangrijkste is: Bij zijn vader zijn. Hij hoeft niet eens meer een zoon te zijn, maar in de buurt van zijn vader zijn is het belangrijkste.
Als ik zo de verhalen las die gedetineerden geschreven hebben, dan vertellen zij ook over dat moment van: bij jezelf komen. Niet langer vluchten, maar eerlijk naar jezelf en je leven durven kijken. Hun verhalen, samen met het verhaal van Jezus, zijn een uitnodiging aan ons allemaal om bij onszelf te komen. Niet te oordelen over alles wat bij een ander mis is gegaan. Over de verkeerde keuzes die anderen maken.
Niet naar anderen kijken, maar naar jezelf. Durven we dat? Ik heb zelf ervaren dat de momenten in mijn leven waarin daar de moed voor had, om de breuken en scherven van mijn eigen leven te zien, de meeste verandering brachten. Het was niet altijd makkelijk en soms hard werken. Toch ben ik er altijd van gegroeid, als mens en als gelovige.
Het bijzondere is steeds geweest, dat als ik dichterbij mezelf durfde te komen, ik eigenlijk altijd ook dichterbij God kwam. Het mooie van dat schilderij van Ciry vind ik die één op één ontmoeting. God die er voor mij is, als ik er klaar voor ben hem te verwelkomen in mijn leven. Psalm 139 zegt zo mooi: waar ik ook heen vlucht, U God bent daar te vinden.
God die met open armen staat te wachten op ieder mens die zich naar Hem keert. We kunnen het niet vaak genoeg horen. Omdat we het idee hebben dat de wereld ons afwijst en veroordeeld. Of omdat we zo kritisch op onszelf zijn of vrezen dat we niet goed genoeg geloven.
God laat ons bij wijze van spreken niet eens uitpraten. Hij wil er niets van weten dat wij niet meer zijn kinderen zijn. Hij staat er om ons met liefde te omarmen.
Dat is wat het laatste deel van het verhaal nog een keer wil benadrukken. Het deel over de oudste zoon kan wat vragen bij ons oproepen. Maar als we naar de vader kijken, dan is de boodschap hetzelfde. Ook naar deze zoon wordt geluisterd. Hij laat hem niet alleen buiten staan, maar gaat naar hem toe. De vader antwoord geduldig op zijn bezwaren.
Het laatste vers pakt de draad weer op van de 2 verhalen ervoor. De vader zegt: Wij konden niets anders dan feestvieren en blij zijn. Dit verhaal van Jezus is ten diepste een opstandingsverhaal. Het gaat over dood zijn en weer tot leven komen. Over verloren zijn en weer gevonden worden. Dat is reden tot feest.
Hierbij wil ik nog een tweede kunstwerk laten zien. Het is van Paul Boer en is gemaakt in 2015. Heel anders van stijl, maar kijk maar even.
We zien een tamelijk chaotisch schilderij met heel veel drukke kleuren. Bovenin, rechts in het midden zien we vader en zoon die elkaar omhelzen. Om hen heen zien we figuren bewegen, dansen en muziek maken. Zo heeft Paul Boer het feest willen uitbeelden. Het schilderij heeft geen horizon. Dat is bewust, want volgens de kunstenaar is het geestelijke feest eindeloos en de vreugde grenzeloos.
En de oudste broer? Misschien danst hij toch wel mee in dit vrolijke geheel. Het verhaal vertelt het niet.
Ieder mens is uitgenodigd om de vreugde van het thuiskomen te voelen. Hoe ons leven er ook uitziet. Welke keuzes wij ook gemaakt hebben. Welke fouten er gemaakt zijn. Iedereen is welkom om t huis te komen bij God. Hij staat klaar om ons allemaal vol liefde te omhelzen. Die nieuwe kans gunt God iedereen, steeds opnieuw. Dus ook degene die wij het misschien niet eens gunnen.
Zo groots en wijds is Gods liefde en vergeving. Dat is een boodschap vol vreugde: eindeloos en grenzeloos. Durven wij het aan om die vreugde te voelen, voor onszelf en voor anderen?
Amen
