27 september 2026
Preek Jozua 2:1-21 – Durf moedig te zijn
Gemeente van onze Heer, Jezus Christus,
In juni 2020 stelde Donald Trump zich op voor de St. John’s Church in Washington. De kerk waar Mariann Budde episcopaal bisschop is. Trump liet zich voor de St. John’s Church fotograferen met de Bijbel in de hand. Dat deed hij terwijl er allemaal protesten rond George Floyd waren, waar hij zich niets van aantrok. Sterker nog, de vreedzame protesteerders werden voor hem verwijderd.
Dit kon niet waar zijn – zo stelde bisschop Budde. Budde ervoer boosheid, frustratie en verzette zich verbaal hevig tegen wat Trump had gedaan:
“Wij distantiëren ons van de uitspraken van de president en sluiten ons aan bij degenen die gerechtigheid eisen voor de dood van George Floyd en talloze anderen.” (M. Budde, “Inleiding”, Durf moedig te zijn, 16.)
Deze gebeurtenis was voor Budde een aanleiding om een boek te schrijven. Over moed. Over moedig zijn op beslissende momenten. Hier heb ik het boek. Zoals u ziet, heb ik het zo beetje stukgelezen. In de voorbereidingen naar deze dienst hebben Berit en ik het over dit werk gehad. Over haar voorbeeld, over dit werk dat zij geschreven heeft.
Want Budde zet in het werk uiteen hoe moed op verschillende momenten tot uiting kan komen. Moedig zijn vraagt iets van je. Moed betekent dat je iets durft te doen, ook als je bang, onzeker of nerveus bent. Moed is dus niet hetzelfde als geen angst hebben. Het is juist handelen ondanks je angst.
Moed
In haar werk verwijst Budde naar allerlei Bijbelverhalen, theologen, politici en wie al niet meer. Allemaal mensen die moed hebben getoond op verschillende manieren. Ze heeft die vormen onderverdeeld in 7 categorieën. Ik benoem ze kort:
- Besluiten om te gaan -> een stap zetten in vertrouwen, beslissen om te gaan, ook al weet je niet waar de weg heengaat. Zoals Abraham deed met Sara.
- Besluiten te blijven → het is moedig om te blijven, ook al weet je dat je ergens anders ook een baan kunt aannemen, of dat iemand anders de zorg van een familielid op zich kan nemen. Maar je besluit te blijven, niet voor jezelf, maar voor je kind, je ouder, jezelf om jezelf tijd te gunnen.
- Besluiten te beginnen → Het erop wagen om juist wel met een studie of nieuwe baan te beginnen, terwijl je twijfelt, of sociale angsten hebt, of wat al niet meer. Besluiten om te beginnen.
- Aanvaarden wat je niet hebt gekozen → je ziekte en je leven zoals die is gelopen onder ogen durven zien. Je hebt er niet voor gekozen, maar toch is het onderdeel van je leven geworden. Het vraagt durf om de knop om te zeggen: oké, dit is een onderdeel van mijn levensreis.
- Het voortouw nemen → ergens de eerste in zijn: in je stem verheffen, een nieuw project opstarten, klokkenluider zijn, een project voor rechtvaardigheid opzetten, opkomen voor vrede in de vredesweek
- Omgaan met teleurstellingen → je had iets graag anders gezien, een persoon, een woonomgeving of een baan valt toch tegen. Door omstandigheden, door mensen, of wat al niet meer. De kunst is om de teleurstelling jouw handelen niet in de weg te laten staan. Laat het een les zijn of een groeimogelijkheid!
- Deugd van volharding → houd vol, ook al wil je zo graag het bijltje erbij neer laten vallen. Een taak is te groot, een rouwproces duurt te lang, er is maar geen nieuw pad zichtbaar. Dan juist: er is troost te vinden op de weg die troosteloos lijkt. Maar het vraagt moed om op te staan en je te focussen op de weg die je voor je ligt.
Zo bezien dient het kiezen voor moed zich in diverse vormen in ons leven aan. Moed verwordt daarmee tot de mate waarin we met hart en ziel deelnemen aan het leven, in verbinding met elkaar, onze gemeenschap, ons werk, de toekomst. (Citaat van David Whyte. In: M. Budde, “De verborgen deugd van volharding”, Durf moedig te zijn, 192.)
Interactie vraag:
Dit is een manier om naar moed te kijken. Er zijn verschillende visies op wat moed kan betekenen, ook in jou en uw leven. En daarom heb ik de volgende vraag:
Wat betekent het woordje moed voor jou?
Ik wil jullie vragen om deze vraag kort met je buurman of buurvrouw te bespreken.
Wat betekent het woord moed voor jou?
——
In dit korte moment is al heel wat gedeeld met elkaar. Wat fijn en goed om onze ervaringen en visies met elkaar te delen.
Verderop in de preek is er nog een moment om het één en ander uit te wisselen.
Nu keren we nog even terug naar het verhaal van Rachab.
Rachab
De naam Rachab betekent letterlijk ‘ruimte maken’. (HALOT.)
Het is een verwijzing naar het feit dat Rachab ruimte maakte voor God en voor mensen. Ze verschaft ieder onderdak, in haar huis én in haar hart. Ook en misschien wel juist voor de mensen waar anderen hun neus voor ophalen. Ze weet als hoer van de stad wat het is om buitengesloten te worden. Ze runt haar herberg op de wallen van Jericho. Maar, zij, Rachab, wordt gezien door God. Haar beroep wordt gezien, haar woning in de stadsmuur is niet langer een weggestopte woning – zoals dat vroeger gold. Nee, het werd een herberg voor 2 spionnen, voor 2 vreemdelingen in de stad. En het werd de vluchtroute van deze mannen terug naar het volk Israël.
Rachab zet haar leven op het spel door deze twee mannen een plaats in haar huis te geven. Ze heeft een vermoeden dat die God van Israël wel eens een God kan zijn die mensen redt en in leven houdt. Haar geloof en haar gastvrijheid maken haar moedig: ze geeft de twee mannen een plaats. Tegen de wil van de koning in.
Vele buitenstaanders nemen een sleutelpositie in tot het uitdelen van Gods rijke zegen. (Internationaal Commentaar, Jozua 2, blz. 614.)
Hoewel Rachab weet dat haar actie haar de kop kan kosten, kiest zij voor het opkomen van haar naaste. Deze beslissing verbindt haar voor de rest van haar leven aan het volk Israël. Ze krijgt als 1 van de 4 vrouwen een plaats in het geslachtsregister van Jezus. Ze doet ertoe.
Beslissende momenten
In ieders leven spelen er momenten waarop je voelt dat er iets op het spel staat – in het groot en in het klein.
Mariann Budde stelt treffend:
“Beslissende momenten zijn vaak persoonlijk van aard, maar al die momenten geven vorm aan ons leven en maken ons tot wie we zijn en tot wie God ons oproept. Beslissende momenten gaan gepaard met bewuste keuzes die ons, op het moment dat we die ervaren, overtuigen van het belang ervan. We weten namelijk dat we een specifieke weg met mogelijke gevolgen inslaan. […] We gaan er zogezegd helemaal voor, als vormgever van onze bestemming en medeschepper van God.” (M. Budde, “Inleiding”, Durf moedig te zijn, 22.)
Die grote en kleine moedige momenten komen tot uiting in hoofd, hart en handen.
Hoofd
- Verantwoordelijkheid nemen
- De waarheid onder ogen zien
- Durven kiezen
Hart
- Angst erkennen, bij jezelf of bij een ander
- Kwetsbaar durven zijn
- Betrokken blijven
- Vertrouwen oefenen, ook al is deze geschaad
- Trouw blijven
Handen
- Iets aangaan
- Grenzen durven stellen
- Opnieuw beginnen
- Om hulp vragen, ook al is dat spannend
- Opkomen voor iemand anders
Of we nu met iets nieuws beginnen, of dat de dingen bij het oude blijven. Of zich nu een beslissend moment voordoet, of dat we gevraagd worden om te volharden – in rust en stabiliteit geven aan ons gezin of volhouden om een doel te bereiken: dat alles vraagt om moed. Om je angsten te overwinnen.
We mogen God vragen om ons moedig te maken en moed te geven.
Daarom sluit ik af met gebedswoorden van Niebuhr:
God,
schenk me kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen,
moed om te veranderen wat ik wel kan veranderen
en wijsheid het verschil hiertussen te zien. (Gebed van Reinhold Niebuhr. M. Budde, “Aanvaarden wat je niet hebt gekozen”, Durf moedig te zijn, 93.)
Amen.
