23 augustus 2026
Preek: God loven & je kruis op je nemen
Start
Gemeente van onze Heer, Jezus Christus,
In de huidige stad Istanbul in Turkije staat een grote moskee: de Hagia Sofia. Tussen 1934 en 2020 diende het als museum. En sinds 2020 is het weer een moskee. (https://nl.wikipedia.org/wiki/Hagia_Sophia)
Maar vóór dit alles was de Hagia Sofia als eerste een kerk – een orthodoxe kerk om precies te zijn.
De Hagia Sofia was de grootste kathedraal van Europa en diende eeuwenlang als belangrijkste christelijke kerk. Er waren grote mozaïeken te zien, en vele heiligen waren afgebeeld in de kerk. Het was voor de orthodoxe christenen alsof hemel en aarde samen de Eeuwige prezen tijdens hun samenkomsten. En dat is precies wat zo kenmerkend is aan de Orthodoxe traditie: de divine liturgy.
Oftewel: de goddelijke liturgie. Het betekent dat God dag en nacht geprezen wordt, door mensen en engelen. (“Vespers and Matins in pre-Crusades Constantinople”, Daily Liturgical Prayer. Origins and Theology, 95.)
Daarom stonden in Hagia Sofia, en zijn in elke andere Orthodoxe Kerk heiligen afgeschilderd. Niet alleen mensen brengen God lof, maar ook in de hemel wordt God geprezen – door engelen en heiligen.
De goddelijke liturgie in de Orthodoxe kerk helpt christenen in twee richtingen:
Enerzijds worden we door de mozaïeken van heiligen en engelen eraan herinnerd dat de lofprijzing van God nooit stopt. Al zou er geen stem meer klinken op aarde, dan nog wordt God geprezen, door de engelen, door bergen en heuvels. Het is symbolisch, maar duidt ook op het onzichtbare.
Anderzijds is de goddelijke liturgie een uitnodiging aan ons om deel te nemen aan de eeuwigdurende lofprijzing. Die divine liturgy leert ons dat wij niet de eerste en de laatste zullen zijn die God de eer toekennen. God de lof toezingen gebeurt al eeuwen en wij mogen ons daarin voegen.
Middenstuk
God loven
God loven gebeurt dus al eeuwenlang in de hele breedte van de kerk. Mede middels de psalmen. 2
Psalm 138 is daar één van. Het is een dankzeggingslied van David. Er spreekt een bepaalde ontvankelijkheid uit deze psalm, waarin we ontvankelijk mogen zijn naar God en naar mensen.
God wordt de lof toegekend in deze psalm. God loven betekent iets als “Gods naam groot maken” en Gods grootheid eren. God loven is vaak ook een uiting van dankbaarheid, van uitbundige vreugde, en de erkenning van Gods grootheid uitspreken. We mogen God prijzen dwars door alles heen. God verdient onze lofprijzing, om geëerd te worden.
Waarom?
David stelt in de psalm dat God liefdevol en trouw is.
Daarom mogen we ons diep voor Hem buigen en Hem aanbidden.
En ook: het is God Die Zich tot ons keert als wij Hem aanroepen.
Zoals de psalmist zingt:
“Toen ik U aanriep, hebt U geantwoord,
Mij bemoedigd en gesterkt.” (vers 3)
De Heer ziet naar ons om, en laat ons niet aan ons lot over. Dat is de hoop, de wens en de verwachting van deze psalmist. Het is de hoop, de wens en de verwachting van vele gelovige en zoekende mensen vóór ons, onder ons en ná ons.
Gods bescherming?
Waar de psalm enerzijds een lofprijzing is, is het anderzijds een manier om God Zijn belofte in herinnering te brengen:
U hebt ons beloofd om trouw te blijven, doe dat dan ook.
Deze psalm vol lofprijzing eindigt daarom met een gebed aan Gods adres:
“Heer, Uw trouw duurt eeuwig,
Laat het werk van Uw handen niet los.” (vers 8)
We mogen God telkens herinneren aan Zijn beloften. Hij heeft ons beloofd te beschermen, daarop mogen wij vertrouwen.
In de Engelse Studiebijbel – de ESV – staat in de uitleg bij Psalm 138:
“As God has begun to care for me, so he will finish the job all my life long.” (English Study Bible, English Standard Version, Psalm 138, 138:8, 1116.)
Vertaling: “Sinds God begon met zorgen voor mij, zo zal Hij die zorg voltooien tot aan het eind van mijn leven.” 3
Het is geen gemakkelijke geloofsuitspraak. Maar eentje die wel raakt aan de kern van ons bestaan en aan het vertrouwen in God. Zorgdragen is iets anders dan genezen of vrijwaren van gevaren. Zorgdragen houdt in zorgen voor jou in de omstandigheden waarin je je bevindt.
Gods zorg voor jou zit hem in Zijn aanwezigheid en nabijheid.
Lost dat alle problemen op?
Lost dat dan alle ziektes op?
Zorgt dat ervoor dat we geen geldzorgen of familieruzies meer hebben?
Zorgt dat ervoor dat geen enkel gevaar ons meer kan treffen?
Nee, God heeft geen toverstafje in Zijn hand, hoe graag we dat ook zouden willen.
Maar God is Degene die naast ons staat, ons zegt dat we goed zijn zoals we zijn.
Hij leert ons te leven dwars door alle omstandigheden heen.
Het is niet gemakkelijk om te geloven dat God blijvend zorgdraagt over ons bestaan en over onze naaste. Kijk maar naar het nieuws, of wat er lokaal gebeurt.
En toch… het verhaal van de kerk is er niet eentje om het bijltje erbij neer te leggen, maar een verhaal dat naar boven wijst. Hoopvol, vol vertrouwen.
We willen graag dat we op en top beschermd worden.
We zoeken naar wegen om ons bestaan te verzekeren.
Letterlijk.
Kijk maar naar de hoeveelheid soorten verzekeringen die je kunt aanschaffen.
Onze cultuur laat ons geloven dat ons leven ons bezit is, wat we tot in de puntjes kunnen beschermen. Tot we ontdekken door iets wat gebeurt dat ons leven helemaal niet ons bezit is.
Het is en blijft een geschenk van Godswegen.
De oude kerkvader en bisschop Ambrosius schreef in de 4e eeuw al daarover.
“Pas op! De wereld kost je je ziel,” zo stelde hij.
Ik citeer nog een stukje van Ambrosius:
“We moeten onze ziel behoeden voor de wereldse zaken. Want goud is een valsstrik, zilver is kalksteen en bezit is een anker wat jou aan zich bindt.
Als we naar goud streven, stikken we.
Als we naar zilver zoeken, raken we verstrikt in de kalk.
Als we een bezit nemen, zijn we eraan gebonden.
De wereld kost je je ziel.” (Ambrosius, “Death as a good”, The Fathers of the Church. Saint Ambrosius. 83. )
Einde citaat.
Hoewel we zoeken naar Gods bescherming in deze wereld – en Gods Naam prijzen voor Zijn trouw – is de vraag waar we Gods bescherming voor zoeken. Is dat voor het bezit wat we hebben?
Voor het leven wat we zo graag zouden willen?
Of zoeken we Gods bescherming voor dat wat er gebeurt in ons leven?
Voor de plekken in de wereld waar zoveel onrust is?
De overheid hier in Nederland die beslissingen neemt over onze toekomst?
Waar vragen we om als we de psalmist nazeggen en vragen om Gods bescherming en Gods trouw?
Je kruis op je nemen
“Ieder die zijn leven wil behouden, zal het verliezen.
Maar wie zijn leven verliest omwille van Mij, zal het behouden.
Wat heeft een mens eraan de hele wereld te winnen
Als dat ten koste gaat van zijn leven?” (vers 25-26)
Jezus duidt hier op een kernachtig aspect van het leven. We zien ons leven vaak op onszelf, op onszelf geconcentreerd. En daarnaast vluchten we vaak voor de realiteit. Voor de vragen die op onze weg komen. Ik denk hierbij aan al die jonge mensen die liever tijd doorbrengen op de social media, dan dat zij zich begeven in het offline leven. Want dat leven is moeilijk, confronterend en getekend door prestatiedruk of de wereldwijde conflicten.
Of ik denk aan al die mensen die hun leven tot in de puntjes willen verzekeren en beschermen.
Wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen.
Jezus’ woorden zijn hard, zijn scherp. Lang is uitgelegd dat volgelingen van Jezus een kruis op zich moesten nemen. Een kruis van volgzaamheid, van de pijn van het martelaarschap verdragen.
Ik denk eerder aan een ander soort kruis. Een kruis van het leven. Christen zijn betekent niet als martelaar door het leven gaan.
Christen zijn is ook durven te leven in het leven dat je toevalt, overkomt of op je pad komt.
Je kruis dragen is soms ook het aanvaarden van wat er gebeurt.
Zo wordt het kruis waar Jezus over spreekt een symbolisch kruis, een levenskunst. 5
Dat is denk ik belangrijk om te benadrukken.
Het kruis als levenskunst. Een manier van in het leven staan.
Je kruis dragen is dan jouw leven dragen zonder je geloof in God te verliezen.
Je kruis dragen is leren vertrouwen op de Eeuwige God.
Het liefste duiken we weg voor gevaar.
Het liefst verstoppen we ons voor de realiteit.
Maar wat als we onze realiteit nu eens aanvaarden?
Met al haar mooie en lelijke kanten?
Ontstaat er dan niet juist ruimte?
Ruimte voor wat zich aandient en weer vooruit te kijken?
Slot
We hoeven niet te vluchten voor ons bestaan.
Integendeel: we mogen het ten volle leven!
Ga door met het leven.
Elke dag is immers een geschenk.
Je mag erop vertrouwen – samen met de psalmist – dat God je bemoedigd en sterk maakt.
Je weet niet waar en wanneer genade je opzoekt. Op geheime plaatsen of in het open veld.
Op de dingen van het leven heb je geen grip, maar wel of je de levenskunst van aanvaarding wilt leren leven.
“Heer, Uw trouw duurt eeuwig,
Laat het werk van Uw handen niet los.”
We zingen zo van een psalm, psalm 121.
Ik hef mijn ogen op naar de bergen, waar komt mijn hulp vandaan?
De God van Abraham, Izaäk en Jacob, de God van Sarah, Rebecca en Rachel, gaat met ons mee.
Gods Eeuwige Naam zij daarom geloofd.
In de hemel en op aarde.
Amen.
